مهاباد
مهاباد
اطلاعات کلی
نام رسمی:	مهاباد
کشور:	ایران
استان:	آذربایجان غربی
شهرستان:	مهاباد
بخش:	مرکزی
سال شهرشدن:	دورهٔ صفوی
مردم
جمعیت	۱۳۳٬۱۵۴
زبان‌های گفتاری:	کردی سورانی: لهجهٔ مکریانی
مذهب:	اسلام سنی
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا:	۱۴۱۷ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه:	12
بارش سالانه:	330
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی:	0442
وب‌گاه:	www.Mahabad-Citi.info

مَهاباد یکی از شهرهای استان آذربایجان غربی در ایران است. این شهر سرسبز است و در میان چندین کوه واقع شده‌است.

جمعیت این شهر طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن ایران در سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۳۳٬۱۵۴ نفر می‌باشد.

زبان گفتاری مردم شهر مهاباد گویش سورانی کردی با لهجه، مُکریانی است. از بزرگان مهاباد می‌شود به ماملی خواننده شهیر کرد و هژار و هیمن از شاعران معروف اشاره کرد.

از جمله آثار تاریخی این شهر می‌شود به فقرگاه و غار آبی سهولان اشاره کرد. فاصله این شهر با پیرانشهر ۶۰ کیلومتر می‌باشد. تا سال ۱۳۳۸ پیرانشهر از شهرهای تابع شهرستان مهاباد بود.

در سالهای قبل از انقلاب ایران و بعد از انقلاب ایران مهاباد محل درگیری چریکهای کرد و دولت مرکزی ایران بوده‌است. حزب‌های سیاسی کردی دموکرات و کومله در دهه شصت خورشیدی در این شهر فعال بوده‌اند.

جمهوری مهاباد نیز که از جمهوری‌های تأسیس‌شده با حمایت روسیه بود در سال ۱۹۴۶ در مهاباد تشکیل شد.

نام

این شهر در گذشته «ساوجبلاغ» (در ترکی به معنی چشمه سرد) خوانده می‌شد. ساکنین منطقه آن را «سابلاخ» نیز می‌نامند. ^{[نیازمند منبع]}

نام مهاباد در زمان رضاشاه برای این شهر برگزیده‌شد.

محلات و معابر

پیشینه

دیرینگی این شهر دست کم به دوران صفوی بازمی‌گردد. شهر مهاباد در کالبد فعلی توسط صارم‌بگ از ملوک کُرد ساوجبلاغ مکری در اوایل سدهٔ‌ ۱۱ هجری در بخش شمال نزدیک به خم رودخانه مهاباد (محلات باغ سیسه و دباغیان) فعلی بنا گردید.

قدیمی‌ترین منطقه مهاباد «باغ سیسه» نام دارد که یکبار هم بر اثر سیلاب ویران شده‌است و امروزه دارای معماری قدیمی و بافت آن رو به فرسایش است.

سیل و آسیب‌های دیگر باعث انتقال خانه‌ها به قسمتهای جنوبی و ایجاد محلات تازه در حوالی میدان چهارچراغ (شهرداری فعلی) گردیده‌است.

شهر مهاباد به حالت متروکه درآمده بود تا این‌که بداق‌سلطان حکمران مهاباد دوباره به آبادانی آن پرداخت. بازرگانی در این شهر در دورهٔ قاجار گسترش یافت و مبادله کالا با شام و بیروت انجام می‌شد که بیشتر در سراهای موصلیان، کریمخان و کاشی‌ها در بازار مهاباد و کاروانسرای سیمون، همدانی‌ها، تاجرباشی و کوسه صورت می‌گرفت.

مهاجرت به شهر در طول دهه ۵۵-۱۳۴۵ خورشیدی افزایش چشمگیر داشت و تراکم جمعیتی آن را بالا برد. بیشتر این مهاجرت‌ها از دیگر شهرهای کردنشین منطقه بوده‌اند. پس از گسترش شهر بسیاری از باغ‌های پیرامون مهاباد مسکونی شدند که امروزه این امر در نام تعدادی از محلات این شهر که با واژهٔ باغ همراه است دیده می‌شود.

میدان چهارچراغ (شهرداری) در شب

امروزه تمرکز ادارات، بانک‌ها و سازمانهای دولتی و مغازه‌ها و فروشگاه‌ها بیشتر در امتداد خیابان‌های جمهوری اسلامی، سید نظام، طالقانی، بلوار توحید و جام جم است. محلات کارمندی شهر بیشتر در نیمهٔ شمالی و مناطقی که ورود و خروج کالاها (بسیاری از آن‌ها به صورت قاچاق) در آن بیشتر صورت می‌گیرد در نیمهٔ جنوبی شهر قرار دارد.

نخستین لوله‌کشی آب در سال ۱۳۴۰ خورشیدی در شهر مهاباد آغاز به کار کرد و تصفیه‌خانه آب مهاباد نیز در سال ۱۳۵۳ به راه افتاد. پیش از آن در اغلب منازل و مساجد قنات و چاه شخصی وجود داشت.

امروزه تمامی معابر شهر آسفالت است و شهرک صنعتی که در کیلومتر ۱۸ جاده مهاباد-میاندوآب قرار دارد و ۹ واحد آن به بهره‌برداری رسیده‌است برای ۱۸۴ نفر ایجاد اشتغال کرده‌است.^[۱]

این شهر در دهه‌های گذشته آشوب‌های سیاسی نیز به‌خود دیده‌است. مقر جمهوری مهاباد که در سال ۱۹۴۶ با حمایت روس‌ها تشکیل شده‌بود در شهر مهاباد بود. در سال‌های پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران و مدتی پس از آن مهاباد محل درگیری چریک‌های چپ‌گرا و دولت مرکزی ایران بود. حزب‌های سیاسی دموکرات و کومله در دهه شصت خورشیدی در این شهر فعال بوده‌اند.

چهره‌های معروف

• محمد قاضی، مترجم ۶۵ اثر ادبی به فارسی
• عبدالرحمن شرفکندی (هَژار)، نویسنده و مترجم به زبان‌های فارسی و کردی سورانی
• هیمن مکریانی، شاعر به زبان کردی سورانی
• قاضی محمد، بنیان‌گذار جمهوری مهاباد
• ماملی خواننده به کردی
• معروف کوکه‌ای شاعر پارسی‌گو و کردی‌گو (گویش مکری سورانی)
• ملا کریم شهریکندی روحانی مبارز و مدافع ملت کرد
• ملا غفور دباغی شاعر و مثل سرای مشهور
• علامه احمدیان نویسنده ارزشمند آثار مذهبی
• قادر فتاحی قاضی گردآورنده کتاب امثال و حکم کردی
• استاداحمد قاضی مترجم و نویسنده بزرک کرد
• دکتر جعفر ابریشمی پزشک سرشناس و جراح بزرگ که در جریان جنگ های اوایل انقلاب به مداوای مجروحین می پرداخت.
• دکتر سعید حبیب زاده پزشک و جراح بسیار معروف کرد
• دکتر اسلامی پزشک عمومی ولی مجرب که مردم مهاباد مثل یک بت او را می پرستند.
• محمد اسلامی ( سوره) ورزشکار مهابادی که درتمامی رشته ها حرف اول را می زد و با تیم های فوتبال، والیبال ، بسکتبال و ... در ایران افتخار آفرید.
• اسماعیل شرافتی پدر فوتبال مهاباد و مربی زحمتکشی که عمرش را فدای خدمت به ورزش این مرز و بوم کرده است.

دانشگاه ها و دبیرستان های مهاباد

دانشگاه ها

1. دانشگاه آزاد اسلامی با مدیریت دکتر صلواتی 2. دانشگاه پیام نور با مدیریت دکتر عیسوی 3. دانشکده بازرگانی ( با مدیریت دکتر مولوی) 4. دانشگاه جامع علمی و کاربردی ( در حال تاسیس - با مدیریت آقایان مصطفی نژاد و داوودی)

دبیرستان های پسرانه مطرح مهاباد

پسرانه:

1. دبیرستان تربیت ( با مدیریت حاج آقا محمد امینی) 2. دبیرستان تقی جعفری ( با مدیریت آقای علیالی) 3. دبیرستان امام خمینی ( با مدیریت آقای رهبر)

موسسات زبان های خارجی مهاباد

1. موسسه زبان انگلیسی معلم ( با مدیریت آقای علی میمندی - فوق لیسانس زبان شناسی) 2. موسسه زبان انگلیسی شهاب ( با مدیریت آقای سید بایزید عنایتی - فوق لیسانس زبان شناسی) 3. موسسه زبان انگلیسی پویش ( با مدیریت آقای رحیم وطمانی - فوق لیسانس مترجمی زبان)

آثار دیدنی و جاذبه‌های گردشگری

دریاچه سد مهاباد، مسجد جامع، آرامگاه بداق سلطان، دانشگاه آزاد اسلامی، آب معدنی گراوان، شهر بازی، پارکهای ملت-سید قطب-استاد مجدی-اقاقیا-میخک و از همه دیدنی تر پارک مکائیل و غار سهولان میباشد.

ایل‌های منطقه

مهمترین ایل این شهر منگور می‌باشد.اکثریت جمعیت این ایل در دو دهستان منگور غربی و منگور شرقی سکونت دارد. دهستان منگور غربی تابع پیرانشهر و دهستان منگور شرقی از توابع مهاباد می‌باشد.

آب و هوای مهاباد

شهر مهاباد با قرار گرفتن در شمال غربی جمهوری اسلامی ایران دارای آب و هوای معتدل کوهستانی است. تابستان‌ها گرم و زمستان‌ها بسیار سرد می‌باشد. بهار قشنگ ترین فصل دراین منطقه‌است. در پاییز بیشتر شاهد هوای بادی همراه با گرد و غبار هستیم. گرمای تابستان باعث علاقه شدید مردم به ورزش شنا شده‌است.

‎

	استان آذربایجان غربی
مرکز	ارومیه
شهرستان‌ها	ارومیه | اشنویه | بوکان | پیرانشهر | تکاب | چالدران | خوی | سردشت | سلماس | شاهین‌دژ | ماکو | مهاباد | میاندوآب | نقده
شهرها	ارومیه | اشنویه | آواجیق | ایواوغلی | باروق | بازرگان | بوکان | پلدشت | پیرانشهر | تازه‌شهر | تکاب | چهاربرج | خوی | ربط | سردشت | سرو | سلماس | سیلوانه | سیمینه | سیه‌چشمه | شاهین‌دژ | شوط | فیرورق | قره‌ضیاءالدین | قوشچی | کشاورز | گردکشانه | ماکو | محمدیار | محمودآباد | مهاباد | میاندوآب | میرآباد | نالوس | نقده | نوشین‌شهر
نقاط دیدنی	آبشار شلماش | بازار خوی | پل قطور | پیست اسکی خوشاکو | تپه حسنلو | تخت سلیمان | دخمه سنگی فرهاد | دریاچه ارومیه | دژ بسطام | سد زرینه‌رود | غار سهولان | غار فخریگاه | فقرگاه | قره‌کلیسا | کاخ و موزه باغچه‌جوق | کتیبه کله‌شین | کلیسای ننه‌مریم | گردشگاه بند | گردشگاه سیر | مسجد سردار | موزه ارومیه

در میان مردمی که به زبان کردی سخن می‌گویند ماه‌های سال نام‌های گوناگونی دارند.

ماه‌های میلادی

در میان کردهای شمال که‌ به‌ گویش کرمانجی تکلم می‌کنند و اغلب از تقویم میلادی سود می‌‌جویند ماه‌های سال نام‌های گوناگونی دارند اما شناخته‌ترین آن میان ایشان به‌ ترتیب زیر است: (به‌ ترتیب سال میلادی)

1. ریبه‌ندان (rêbendan)
2. ره‌شه‌می (reşemî)
3. ئادار (adar)
4. ئاوریل (avrêl)
5. گولان (gulan) (ماه شکفتن گلها)
6. پوشپه‌ر (pûşper)
7. تیرمه‌ (tîrmeh)
8. گه‌لاویژ (gelawêj)
9. ره‌زبه‌ر (rezber) یا گه‌لارێزان (gelarêzan) (برگریزان)
10. کوچر (kewçêr)
11. سرماوه‌ز (sermawez) (ماهی که سرما می‌وزد)
12. به‌فرانبار (berfanbar) (ماه پربرف)

• ماه‌های میلادی در سورانی به‌ ترتیب سال میلادی:

1. چله (çile)
2. سبات (sibat)
3. ئادار (adar)
4. نیسان (nîsan)
5. گولان (gulan)
6. حه‌زیران (hezîran)
7. تیرمه‌ (tîrmeh)
8. ته‌باخ (tebax)
9. ایلون (îlon)
10. جوتمه‌ (cotmeh) (ماه جفت (خیش کشاورزی))
11. مژدار (mijdar)
12. کانون (kanûn)

ماه‌های خورشیدی

• ماه‌های خورشیدی در سورانی:

1. خاکه‌لێوه‌ Xakelêwe
2. گوڵان Gulan
3. جۆزه‌ردان Cozerdan
4. پوشپه‌ر Pûşper
5. گه‌لاوێژ Gelawêj
6. خه‌رمانان Xermanan
7. ره‌زبه‌ر Rezber
8. گه‌ڵارێزان Gellarêzan
9. سه‌رماوه‌ز Sermawez
10. به‌فرانبار Befranbar
11. رێبه‌ندان Rêbendan
12. ره‌شه‌مێ Reşemê

در منطقه کرمانشاهان و جنوب کردستان نام ماه‌ها بدینگونه است:

جیژنان (فروردین)، گولان (اردیبهشت)، زه‌ردان (خرداد)، په‌رپه‌ر (تیر)، گه‌لاویژ (مرداد)، نوخشان (شهریور)، به‌ران (مهر)، خه‌زان (آبان)، ساران (آذر)، بفران (دی)، به‌ندان (بهمن)، رمشان (اسفند)

نام‌های پسران

1. ئاسو (افق)
2. ئاسوس
3. ئاکار
4. ئاکام (عاقبت، سرانجام)
5. ئاکو (قلهٔ کوه)
6. ئاگرین (آتشین، نام یک کوهستان)
7. ئامانج (آماج، هدف، اصل این واژه ترکی است)
8. ئاوات (امید)
9. ئارتین (شعله‌ و گرمای آتش)
10. ئارمین (منسوب به آرام-پسر کیقباد)
11. ئازا (دلاور، همریشه با آزاد)
12. باگرو (تندباد)
13. باهوز (گردباد)
14. بارزان (نام منطقه‌ای درعراق)
15. به‌لین (پیمان)
16. به‌هیز (نیرومند)
17. به‌رزان (بلندپایه)
18. به‌رهه‌م (ثمره‌)
19. به‌تین (آتشین)
20. بلیسه‌ (شعله، اخگر)
21. بلند
22. بلیمه‌ت (دلاور)
23. بروسک (جرقه)
24. بروا (ایمان)
25. بریار (تصمیم)
26. بوران (بوران،اصل این واژه را مغولی دانسته‌اند)
27. چه‌کو
28. چیا (کوهستان بلند)
29. چیاکو
30. چومان (نام رودی مرزی در غرب بانه‌)
31. دالاهو (کوهی در کردستان)
32. دانیار (بخشنده‌)
33. دارا
34. ده‌رسیم (منطقه درسیم در ناحیه زازانشین ترکیه)
35. دیار (دیار، پیدا)
36. دیاری
37. دیاکو (دیاکو، بنیادگذار دودمان ماد)
38. دیلمان(سرزمینی که مابین گیلان و مازندران قرار دارد)
39. دیمه‌ن (چشم‌انداز)
40. ئه‌گید (دلاور،اصل این واژه ترکی است)
41. ئه‌له‌ند (تیغ آفتاب، نخستین پرتو بامدادی خورشید)
42. ئه‌رده‌لان (اردلان)
43. ئه‌رده‌وان (اردوان)
44. ئه‌ژده‌ر (اژدر)
45. ئه‌ویندار (عاشق)
46. فه‌رهاد (فرهاد)
47. فریا (نجات، «همریشه با واژه فریاد»)
48. گوران (نام مردمی از سرزمین دیلمان که به غرب ایران مهاجرت نموده اند )
49. گووه‌ند (نوعی رقص کردی)
50. هاوری (همراه)
51. هاوراز (همراز)
52. هه‌لمه‌ت (هجوم ناگهانی، دگرگون‌شده‌ واژه عربی حَملة)
53. هه‌ژار (ندار و فقیر)
54. هیمن (متین)
55. هه‌لکه‌وت (فراز-رونده، چیره)
56. هه‌لگورد
57. هه‌لو (آله، عقاب)
58. هه‌ردی
59. هه‌ورام (اورامانی،نام مردمی از سرزمین دیلمان که به غرب ایران مهاجرت نموده اند)
60. هه‌وراز (فراز و نشیب)
61. هیژا (گرامی، محترم)
62. هیرش (یورش: اصل این واژه مغولی است)
63. هیوا (امید)
64. هوزان (آوازه‌خوان)
65. هومه‌ر
66. هیدی (آرام)
67. هه‌ندرین (نام کوهستانی در کردستان)
68. هوگر (علاقه‌مند)
69. ژاوه‌رو (ژاورود)
70. ژوان (گفتگوی عاشقانه‌)
71. ژیر (هوشمند، («همریشه با واژه زیرک»)
72. ژیله‌مو (اخگر)
73. ژیوار (تمدن)
74. ژیوان(نگهبان زندگی)
75. ژیهات (کاردان، ماهر)
76. کاردو
77. کاروان
78. کاروخ (نام کوهستانی در کردستان)
79. کازیوه‌ (پگاه)
80. کارزان (کاردان)
81. کاژاو
82. کوماس
83. لاس (گونه‌ای درخت سخت‌چوب، از شخصیت‌های داستان لاس و خزال)
84. لاوچاک (جوان خوش‌سیما و درستکار)
85. لیزان (وارد و کاردان)
86. ماردین
87. مانشت(کوهی زیبا در ایلام)
88. مه‌ردوخ ( نام خدای سومری و بابلی)
89. مه‌ریوان (مریوان)
90. میلان
91. میران
92. ناری:معشوق،سوگلی
93. ناسیکو
94. نسکو
95. نه‌به‌ز (تسلیم‌ناپذیر، نستوه)
96. نه‌سره‌و
97. نه‌هروز (نوروز)
98. نه‌وشیروان (انوشیروان)
99. نه‌که‌روز (نام کوهی در جنوب غربی سقز)
100. نچیروان (نخچیربان، شکاربان)
101. په‌ژار (افسرده‌دل)
102. په‌شیو (هراسان و افسرده‌دل «همریشه با پژمان»)
103. پشتیوان (پشتیبان)
104. پشکو (شکوفه‌)
105. پیشه‌نگ
106. راژان
107. راویژ(تدبیر)
108. روژند(نور خورشید)
109. رامان (در شگفت بودن، تحیر)
110. رامیار (چوپان)
111. ریبوار (رهگذر)
112. ریوان (رهگذر)
113. ریباز (راه و شیوه)
114. ریناس (رهشناس)
115. ربین -- ر کسره دار :(رهشناس ، دورنگر، راهبین ، دوراندیش ، آینده نگر)
116. ریبین (دورنگر، راهبین)
117. ریکه‌وت
118. ریزان (وارد، ماهر)
119. رزگار (رستگار، آزاد)
120. روژان
121. سارو
122. ساکار (پاک و ساده)
123. ساکو
124. سامال
125. سه یوان( کوهی در ایلام)
126. سامره‌ند
127. سه‌ردار (سردار)
128. سه‌نگاو
129. سه‌رکه‌وت (پیروز)
130. سه‌رکو
131. سمکو (کوتاه و دگرگون‌شده واژه‌ سامی اسماعیل،اصل این واژه عبری است)
132. سیامه ند
133. سیروان (نام رودی در کردستان)
134. سوران
135. شاهو (نام کوه)
136. شیروان (نام شهری در آذربایجان)
137. شه‌مال (توفان)
138. شه‌مزین
139. شیرکو (احتمالاً شیر کوهستان)
140. شورش (انقلاب)
141. شوان (شبان، چوپان،اصل این واژه سومری است )
142. تیریژ (پرتو، فروغ)
143. وریا (هوشیار-یکی از محبوب ترین نام های کردی در ایران است. )
144. خوناس
145. خناو:(شبنم صبحگاهی)
146. زاگروس (زاگرس)
147. زال (حکمران، چیره)
148. زانا (دانا)
149. زانیار (دانشور)
150. زمناکو (نام کوهستانی در کردستان)
151. زیلان
152. زوران (تلاش، کشتی)
153. زوراب
154. زریان (نام یک نوع باد)
155. زیبار
156. زه‌رده‌شت
157. سردشت(نام شهری درکردستان )

نام‌های دختران

1. ئاڤان (نام کوهستانی در کردستان)
2. ئاڵێ (دختر مو بور)
3. ئالا (بیرق، پرچم)
4. ئالان (نام کوهستانی در کردستان)
5. ئاسکی (از واژه‌ "ئاسک" به‌ معنی آهو)
6. ئاونگ (شبنم)
7. باژیلان
8. به‌یان (بامداد)
9. به‌فرین (برفی)
10. به‌ناز (نازدار)
11. بیریوان
12. بیخال (نام کوهستانی در کردستان)
13. پرشنگ (اشعه خورشيد-پرتو)
14. جوان (زیبا)
15. چاوجوان (زیباچشم)
16. چاوره‌ش (سیه‌چشم)
17. چنور (نام گلی خوشبو)
18. چرو (غنچه‌)
19. چیمه‌ن (سبزه‌ و طبیعت)
20. چوپی (نوعی رقص کردی)
21. دیلان (نوعی رقص کردی)
22. دلنیا (دلگرم و مطمئن)
23. دلووان (مهربان)
24. دیانا (نام شهری درعراق، نام الهه رومی)
25. دیمه‌ن (چشم‌انداز)
26. ئه‌سرین (اشک)
27. ئه‌ستێ
28. ئه‌ستیره‌ (ستاره،اصل این واژه بابلی است)
29. ئه سمه ر( گندمگون،اصل این واژه عربی است)
30. ئه‌وین (مهر، عشق)
31. فرمیسک (اشک)
32. فینک (خنک و دلچسب)
33. گلاره(چشم)
34. گه‌لاویژ (ستاره شباهنگ)
35. گولاله‌ (لاله‌)
36. گزنگ (پرتو خورشید)
37. ژینو
38. ژیار
39. ژیوان(زی بان/بانی زندگی)—
40. کالێ (دختر چشم آبی با گیسوان طلایی)
41. کانی (چشمه)
42. که‌ژال (آهو، گونه‌ای از واژه خه‌زال=غزال،اصل این واژه عربی است)
43. کویستان (کوهستان)
44. کوردستان (کردستان)
45. میدیا (سرزمین ماد)
46. مزگین (مژده)
47. مه‌هاباد (مهاباد)
48. نازار(دوست داشتني)
49. نالین
50. ناسکی
51. ناسکول
52. نساره
53. نه‌شمیل (خرامان)
54. نه شمين
55. نه‌رمین (دلپذیر، مهربان)
56. نه‌خشین (آراسته‌، دارای نقش و نگار،اصل این واژه عربی است)
57. نیاز (دعا)
58. نیان (لطیف، دلپذیر)
59. نیشتمان (میهن)
60. په‌ریخان
61. رازان
62. ریزان
63. روژ (خورشید)
64. روژین (خوروَش)
65. روناک (روشنا)
66. ریژنه‌ (باران تند در هنگام آفتاب)
67. سازان
68. سه‌یران
69. سه‌ما (رقص، سماع،اصل این واژه عربی است)
70. سکالا
71. سروشت (طبیعت)
72. سروه‌ (نسیم)
73. ستران
74. سنور(مرز)
75. سوزان
76. سوکار (نام کوهستانی در کردستان)
77. سوما:روشنایی
78. شیلان (نسترن)
79. شلیر (۱. سوسن ۲. لاله)
80. شوخان (شوخ و شنگ)
81. شنو (اشنویه)
82. شنه‌ (نسیم آرام و دلپذیر بهاری)
83. شه‌پول (موج، آبخیز)
84. شه‌مام
85. تانیا
86. ته‌لار
87. ته‌نیا (تنها)
88. تریفه‌ (نور مهتاب)
89. تیروژ (پرتو خورشید)
90. تارا (ستاره، اصل این واژه بابلی است که به زبان هندی و زبان فارسی راه یافته )
91. تروسكه
92. ڤیان (عشق)
93. خه‌زال (غزال)
94. خه‌زیم
95. خوزگه‌ (آرزو، حسرت)
96. خوناو (باران آهسته و دلپذیر)‌
97. زه‌ینو (زینب)
98. زین (نام دختری در یکی از منظومه‌های عاشقانه‌ کردی، دگرگون‌شده زینب)
99. هانا
100. هاوین (تابستان)
101. هه‌لاله‌ (لاله)
102. هیرو (گل ختمی)
103. زایه‌له‌
104. شه رمین
105. شه وبو
106. وه نه وشه
107. لاون (آرامش بخش)
108. هاژه
109. شایلین